Tarihi bir buluşmanın fotoğrafı düşüyor önümüze.. ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, tarihte ilk kez Çin'in Senzhen kentinde gerçekleştirilen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi üçlü görüşme gerçekleştiriyor.
Dünyanın bugününün eğemenleri bir araya gelerek, kendi yaşattıkları sorunları konuşuyorlar.
Düzenleri liberal bir düzen sözde. Ama liberallikle de alakaları kalmadı.
...
Filmi geriye sarmak, tarihin eski sayfalarına bakmak iyidir bazen.Gelin bir 1789 yılına gidelim.
237 yıl öncesine diyorum.
Hani şu sarayının önünde protesto yapan insanlara 'Ekmek bulamıyorlarsa pasta yesinler' diyen kraliçe Marie Antoniette ve 'Devlet demek ben demek,ben demek devlet demek' diyen 14.Louis'in zamanlarına...
Robespierre'yi, Danton'u, Marat'ı, Lafeyette'yi hatırlayalım mı. Toplum Sözleşmesi'ni yazan Jan Jak Rosseau ve 'Düşüncelerine katılmıyorum ama düşünceni savunman için canımı bile veririm" diyen Voltaire'i de unutmak olmaz.
*
Fransız burjuvazisi ve aydınların önderliğinde işçilerin de desteğiyle yıkılan Kral ve kilisenin eğemenliğine son verildiği yıl: 1789.
26 Ağustos 1789'da Fransa Ulusal Meclisi tarafından kabul edilen ve Fransız Devrimi'nin temelini oluşturan İnsan ve Yurttaş Hakları Belgesi; 1948'de BM'nin kabul ettiği İnsan Hakları Evrensel Beyannemesi'nin de temelini oluşturur.
Neydi 1789'da kabul edilen belgenin temel ilkeleri:
• Doğal haklar: Özgürlük, mülkiyet, güvenlik ve baskıya direnme temel haklar olarak tanımlanır.
• Eşitlik: İnsanlar haklar bakımından özgür ve eşit doğar; sosyal ayrımlar yalnızca ortak faydaya dayanabilir.
• Ulusal egemenlik: Egemenliğin kaynağı ulustur; hiçbir kişi veya zümre tek başına egemenlik kullanamaz.
• Kanun önünde eşitlik: Yasa genel iradenin ifadesidir ve yurttaşlar yasa önünde eşittir.
• İfade ve inanç özgürlüğü: Düşünce ve inanç özgürlüğü ile bunların serbestçe ifade edilmesi güvence altına alınır.
• Kuvvetler ayrılığı ve mülkiyet: Hakların korunması için kuvvetler ayrılığı ilkesi vurgulanır; mülkiyet kutsal ve dokunulmaz hak sayılır.
**
Peki bugün dünyanın pek çok yerinde, 237 yıl önce kabul edilen ilkelerin tam anlamıyla uygulandığını görebiliyoruz mu? Kaç ülkede kuvvetler ayrılığı var? Baskıya karşı direnme hakkı kaç ülkede geçerli? Kaç ülkede eğemenlik kayıtsız şartsız millet tarafından kullanılabiliyor? Kaç ülkede
düşünce ve ifade özgürlüğü güvence altında. Kaç ülkede..?
237 yılda insanlık ne kadar yol alabilmiş değil mi!
*
Cinping, Putin ve Trump'un Çin'de bir araya geldiği bir zamanda dünya da kıpır kıpır aynı zamanda.
ABD tarihinde yerli bir kadın Deb Haaland ilk kez bir eyalette (New Mexico) vali seçildi. Bu gelişme, adalet isteyen Amerikanın vicdanlı yeni neslinin atalarının işlediği suçlara karşı bir özür olarak niteleniyor.
Solcu müslüman Zohran Mamdani'nin New York belediye başkanlığından sonra; tarihte ilk kez Mısırlı dindar bir ailenin solcu müslüman çocuğu, Abdul El Sayed senatoya seçildi. Amerikan halkı onun insanlığını oylarıyla ödüllendirirken ona hıristiyan gibi görün demedi. Aslını inkar et demedi. Bileğinde tespihiyle seçim kampanyası yürüttü.
Almanya'da Baden Württenberg eyaletinde Cem Özdemir'in başbakan seçilmesinin ardından bu kez de Berlin'de Solcu Elif Eralp eyalet
başbakanlığına seçildi.
Sırbistan'da öğrencilerin kurduğu parti 14 yıllık iktidarı devirdi. Fransa'da, Almanya'da milyonların itirazları yükseliyor.
Dünyanın bir çok yerinde 1789'daki haklar talep ediliyor. Tekrar vurgulamak lazım. Pek çok coğrafyada; Kuvvetler ayrılığı yok. Düşüncelerin açıkça ifade özgürlüğü yok. Adil bir seçim yok. Çin'de yok, Rusya'da yok. Afrika'da yok. İran'da yok. Arap ülkelerinde de yok. Yok, yok, yok..
Ve dünyanın geleceğini üçlü zirvede bir araya gelenler kadar, hak talebiyle seslerini yükselten milyonlar belirleyecek. Dünya 3'ten büyüktür.